Zmiana przepisów ustawy o środkach ochrony roślin w zakresie wprowadzania do obrotu od 6 marca 2026 r. Fumiganty pod szczególnym nadzorem
W dniu 5 grudnia 2025 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 1709) opublikowano ustawę z dnia 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie roślin przed agrofagami oraz niektórych innych ustaw. Nowe przepisy wejdą w życie 6 marca 2026 r. i wprowadzają istotne zmiany w obrocie oraz stosowaniu środków ochrony roślin, w szczególności tych przeznaczonych do fumigacji. Celem nowelizacji jest przede wszystkim zwiększenie bezpieczeństwa zdrowia ludzi i ochrony środowiska. Zmiany są odpowiedzią na liczne przypadki zatruć, w tym również śmiertelnych, wynikających z niewłaściwego stosowania szczególnie niebezpiecznych środków ochrony roślin.
Kluczowe zmiany wprowadza art. 4 ustawy, nowelizujący ustawę z 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin. Nowe regulacje nakładają dodatkowe obowiązki na dystrybutorów środków ochrony roślin przeznaczonych do fumigacji oraz na sprzedawców obsługujących użytkowników profesjonalnych. Zgodnie z nowymi przepisami minister właściwy do spraw rolnictwa określi w rozporządzeniu wykaz substancji czynnych szczególnie niebezpiecznych, dla których obowiązkowe będzie potwierdzanie sprzedaży fakturą oraz prowadzenie ewidencji ostatecznych nabywców. Projekt rozporządzenia Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi przewiduje objęcie tym reżimem środków zwanych fumigantami zawierających trzy szczególnie niebezpieczne substancje czynne fosforek glinu, fosforek magnezu oraz fluorek sulfurylu, stwarzające najwyższe zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Dostęp do tych fumigantów zostanie istotnie ograniczony i możliwy wyłącznie dla osób posiadających zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin metodą fumigacji potwierdzone dokumentami.
Zmiany obejmują także doprecyzowanie zasad sprzedaży środków ochrony roślin dla użytkowników profesjonalnych, innych niż fumiganty. Regulacje obowiązywać będą zarówno w sprzedaży stacjonarnej, jak i w handlu na odległość.
Sprzedawcy są zobowiązani m.in. do:
✔weryfikowania dokumentów potwierdzających kwalifikacje nabywców,
✔odmowy sprzedaży osobom nieposiadającym wymaganych uprawnień lub dokumentów tożsamości,
✔zapewnienia pełnej identyfikowalności nabywców w sprzedaży internetowej.
Jednocześnie ustawodawca wprowadza zakaz doręczania środków ochrony roślin przeznaczonych dla użytkowników profesjonalnych do skrzynek pocztowych, automatów paczkowych oraz miejsc sprzedaży żywności lub pasz. W przypadku fumigantów wprowadzono dodatkowo bezwzględny zakaz sprzedaży na odległość, z wyjątkiem obrotu pomiędzy wyspecjalizowanymi podmiotami gospodarczymi.
Dystrybutorzy środków ochrony roślin przeznaczonych do fumigacji zostaną zobowiązani do prowadzenia szczegółowej ewidencji ostatecznych nabywców, obejmującej dane identyfikacyjne kupujących, ilość i nazwę sprzedanych środków oraz datę transakcji. Dane te będą musiały być przechowywane przez okres 5 lat i wykorzystywane wyłącznie na potrzeby kontroli prowadzonych przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Sprzedaż szczególnie niebezpiecznych fumigantów będzie musiała być każdorazowo potwierdzona fakturą zawierającą dane nabywcy oraz ilość sprzedanego produktu.
Nowelizacja rozszerza również katalog sankcji. Administracyjne kary pieniężne za naruszenie przepisów ustawy o środkach ochrony roślin będą mogły wynosić od 1 000 do nawet 100 000 zł, w zależności od wagi i okoliczności naruszenia. Zmieniono także przepisy dotyczące kar grzywny.
Autor: Tomasz Kotala
