W naszym kraju w uprawie kukurydzy nadal dominuje płużna uprawa roli. W ostatnich latach zauważalny jest wzrost znaczenia nowych systemów uprawy roli zmniejszających intensywność przewietrzania gleb.
Kukurydza jest gatunkiem, który dobrze reaguje na uproszczone technologie uprawy.
Systemy uprawy roli:
1. Uprawa orkowa
- Konwencjonalna
- Uproszczona
2. Uprawa bezorkowa
- Całopowierzchniowa
- Głęboka (12-20cm)
- Płytka ( 5-10cm)
- Pasowa
- Uprawa zerowa
Uprawa orkowa
Uprawa płużna jest najstarszym i najbardziej rozpowszechnionym system uprawy, polegający na odcięciu i odwróceniu uprawianej warstwy gleby. Poza orką wykonywaną pługiem, (zabieg podstawowy) w technologii tej wykonuje się szereg zabiegów, tzw. doprawiających, (bronowanie, kultywatorowanie, wałowanie …).
Zalety uprawy orkowej:
- Dobre spulchnianie gleby,
- Dobre napowietrzenie gleby pobudzające jej aktywność biologiczną,
- Przykrywanie nasion chwastów i samosiew zbóż oraz rozłogów lub korzeni chwastów wieloletnich, co redukuje ich liczbę,
- Dokładne przykrycie resztek pożniwnych i biomasy międzyplonów,
- Zwiększenie strefy swobodnego wzrostu korzeni,
- Równomierne rozmieszczenie próchnicy i składników pokarmowych w warstwie ornej,
- Głębokie przykrycie nawozów organicznych,
- Likwidacja kolein i pozostawienie po zabiegach „czystego pola”,
- Niszczenie gniazd i chodników gryzoni.
Wady uprawy orkowejj:
- Destrukcyjny wpływ na strukturę gleby,
- Zwiększenie erozji wietrznej i wodnej,
- Silne napowietrzanie i przesuszanie warstwy ornej co wpływa na szybki rozkład materii organicznej,
- Zmniejszenie populacji organizmów glebowych,
- Tworzenie podeszwy płużnej i zaskorupianie powierzchni gleby,
Uprawa bezorkowa
W metodzie tej stosuje się płytką uprawę, agregatowanie sprzętu a nawet odstępuje się od wykonania niektórych zabiegów. Często stosuje się również siew nasion kukurydzy w mulcz, czyli w resztki roślinne międzyplonu. Regułą w tych systemach uprawy jest pozostawienie na powierzchni pola nieprzyoranych resztek pożniwnych, co chroni glebę przed erozją wietrzną oraz ogranicza parowanie wody i aktywuje życie mikroorganizmów i dżdżownic
- Uprawa całopowierzchniowa
Istotą tego systemu uprawy jest spulchnianie (głębokie lub płytkie) oraz mieszanie gleby przy użyciu narzędzi takich jak: gruber, głębosz lub brona talerzowa..
- Uprawa pasowa „ strip-till”
Polega ona na głębokim (25-35 cm) spulchnianiu tylko wąskich pasów gleby, w które będą wysiewane nasiona. Uprawiony pas szybciej się ogrzewa i jest w stanie odprowadzić nadmiar wody opadowej w głąb gleby, Nieuprawiona gleba między pasami zachowuje naturalną strukturę, co wspomaga podsiąk wody z głębszych jej warstw. W tej metodzie siew nasion, spulchnianie gleby i nawożenie można wykonać w 1 przejeździe.
- Uprawa zerowa
Uprawa zerowa nie wymaga stosowania zabiegów mechanicznych do przygotowania roli do siewu. Zwalczanie chwastów prowadzi się najczęściej za pomocą herbicydów. Nasiona kukurydzy wprowadza się bezpośrednio w nieuprawioną glebę, na głębokość 3-6 cm. Na głębokości tej temperatura gleby powinna wynosić 8-12 0 C bardzo istotne jest również staranne zagospodarowanie ścierniska, poprzez rozdrobnienie resztek pożniwnych i ich częściowe przykrycie. Pozostawienie na powierzchni pola resztek przedplonów lub biomasy międzyplonów doskonale chroni glebę przed erozją i utrudnia nasionom chwastów kiełkowanie.
Przejście z uprawy tradycyjnej do metod bezorkowych wymaga 1-2 sezonów przejściowych. W początkowym okresie stosowania uproszczeń w uprawie roślin podstawowe znaczenie ma:
- osiągnięcie i utrzymanie właściwego pH, które odgrywa ważną role w prawidłowym rozwoju roślin, utrzymaniu odpowiedniej struktury gleby oraz pomaga w szybkim rozkładzie materii organicznej
- staranne wykonywanie zabiegów pielęgnacji ścierniska, pomagające zatrzymać wodę w glebie i łagodzące problemy związane z zachwaszczeniem plantacji
- stosowanie możliwie szerokiego płodozmianu, najlepiej z udziałem roślin bobowatych, i pastewnych. Urozmaicony płodozmian zwiększa ilość resztek pożniwnych pozostających na powierzchni gleby co dodatkowo ochrania glebę. Daje nam również możliwość kontroli zachwaszczenia, natężenia chorób i szkodników
- chów zwierząt, zwłaszcza przeżuwaczy, rozszerza nam płodozmian o rośliny pastewne i daje polu wartościowy nawóz – obornik.
- Jeżeli mamy taką możliwość, należy stosować obornik, który podzielony na drobne kęsy, a jeśli to możliwe to przefermentowany z powodzeniem można wymieszać z glebą broną talerzową. Do głębokości 5-15 cm
Technologie uproszczone są nie lada wezwaniem, ich wprowadzanie wymaga dużo cierpliwośc,i a błędy popełnione w początkowym okresie mogą skutecznie zniechęcić zwłaszcza niecierpliwych rolników. Korzyści jakie z sobą niosą to przede wszystkim: niższy nakład pracy, niższe zużycie paliwa oraz eksploatacji maszyn i oszczędność czasu. Wprowadzając uproszczenia w uprawie ogranicza się erozję gleby, zatrzymuje się wodę oraz zwiększa zawartość substancji organicznej, lecz aby ten efekt był widoczny potrzeba kilku sezonów stosowania tych metod.
Uprawa bez orki stwarza większe zagrożenie ze strony szkodników, patogenów chorobotwórczych i chwastów. Jednak stosowanie zasad ograniczających to ryzyko powinno wystarczyć, aby korzyści przewyższyły zagrożenia wynikające ze stosowania uproszczeń.
