Ze względu na lepsze wykorzystanie wody zgromadzonej w glebie po okresie spoczynku zimowego, czyli większą szansę na lepszy start roślin na wiosnę, dużym zainteresowaniem cieszą się ozime formy zbóż, rzepaku a nawet grochu. Podczas zimy rośliny narażone są na uszkodzenia wynikające zarówno z niekorzystnego przebiegu pogody, lokalizacji pól oraz kondycji w jakiej rośliny weszły w okres zimowania.
Przyczyny powstawania uszkodzeń zbóż i rzepaku:
– Wyprzenie ma miejsce jeśli rośliny pokryte są zbyt gruba warstwą zbitego śniegu na niezamarzniętej glebie. Rośliny oddychając zużywają zapasy cukrów, co prowadzi do uduszenia się roślin uwięzionych pod śniegiem. W takich warunkach beztlenowych osłabione rośliny często porażane są przez pleśń śniegową.
– Wysmalanie występuje, gdy okrywa śnieżna jest za mała, a gleba jest zamarznięta. W takich warunkach wiejące silne, mroźne wiatry powodują wysuszanie nadziemnych części roślin. Widoczne to jest zwłaszcza w nie osłoniętych miejscach, takich jak wzniesienia i zbocza.
– Wymarzanie występuje po nagłym, dużym spadku temperatury, przy jednoczesnym braku okrywy śnieżnej. Niezahartowane rośliny giną już przy kilkustopniowym spadku temperatury poniżej zera, podczas gdy dobrze zahartowany jęczmień wytrzymuje bez okrywy śnieżnej temperatury rzędu -15°C, pszenica -20°C, a pszenżyto i żyto nawet do -30°C.
– Wysadzanie ma miejsce podczas dużych wahań temperatury między dniem, a nocą. Dochodzi wtedy do rozrywania korzeni roślin. Ze zbóż na wysadzanie najbardziej narażone są pszenica i jęczmień.
– Wymakanie ma miejsce w zagłębieniach terenu, gdy nadmiar wody z topniejącego śniegu nie jest w stanie wsiąknąć w zmarzniętą lub wysyconą glebę. Tworzą się wówczas zastoiska, w których rośliny pozostające dłużej w wodzie gniją i zamierają.
– Rozhartowanie roślin prowadzące często do wymarzania ma miejsce głównie na przedwiośniu, gdy po ociepleniu, które powoduje rozpoczęcie wegetacji następują mrozy. W wyniku zamarzania soków komórkowych dochodzi wówczas do trwałego uszkodzenia tkanek roślinnych.
Jednym z najważniejszych czynników determinujących powodzenie przezimowania jest okrywa śnieżna. Najlepiej chroni warstwa 10–30 cm świeżego, puszystego śniegu, natomiast zlodowaciała pokrywa czy brak śniegu znacząco zwiększają ryzyko wymarzania roślin. W czasach dynamicznych zmian klimatu rolnicy muszą szczególnie uważnie monitorować zimowe warunki, bo to one w dużej mierze decydują o starcie wegetacji i ostatecznym plonie.
Źródło:
https://www.farmer.pl/produkcja-roslinna/zboza/co-grozi-oziminom-cz-1-wymarzanie,
https://www.farmer.pl/produkcja-roslinna/kiedy-wymarzna-zboza-ozime
Autor: Andrzej Kijas
