Jarząb jadalny odmiana ,,Burka” – tak nazywa się roślina zwana potocznie jarzębiną Burka. Jest rośliną zarówno użytkową, jak i ozdobną.
Mieszańcowa odmiana wyhodowana przez Iwana Miczurina, który był rosyjskim sadownikiem i hodowcą roślin. Dzięki niemu powstało wiele nowych odmian drzew i krzewów owocowych. Wyhodował dużą ilość odmian odpornych na mroźne, rosyjskie warunki pogodowe. Jednym z jego sadowniczych marzeń było wytworzeniu całkowicie nowych gatunków roślin, bardziej sprzyjających wymaganiom człowieka oraz niektóre rośliny dziko rosnące ( np. mrozoodporne jarzębiny ) przemienić w typowo uprawne i jadalne.
W taki sposób, około 1918 r. wyhodowana została przez niego jarzębina Burka z krzyżówki Sorbus aucuparia (Jarząb pospolity – jarzębina) i Sorbaronia alpina (Jarzęboaroniaalpejska)
Sorbaronia alpina (jarzęboaronia alpejska) to rzadki mieszaniec międzyrodzajowy powstały z krzyżowania aronii (Aronia) i jarzębu (Sorbus).
Ważne cechy jarzębiny Burka:
- bardzo wysoka mrozoodporność,
- wysoka odporność na choroby i szkodniki – można w jej uprawie wykluczyć zabiegi ochronne z wykorzystaniem pestycydów.
Drzewo – rośnie średnio silnie, nawet do sadzenia w małym ogrodzie. Z upływem czasu dorasta jednak do 4-5 m wysokości.
Liście różnego kształtu, od owalnych z kilkoma wyraźnymi i zaokrąglonymi na szczycie klapami, po pierzaste, złożone z 5-7 par listków. Występują również formy pośrednie: nieregularnie piłkowane na brzegu, ciemnozielone na wierzchu i jasnozielone pod spodem. Liście są sztywne, skórzaste, dość często nieco zdeformowane, wiosną z delikatnym omszeniem.
Kwiaty białe, które są zebrane w dość duże, półkuliste kwiatostany o średnicy 10 cm z różowymi pręcikami. Kwitnią w druga połowa maja.
Owoce średniej wielkości (średnica 1-1,2 cm), o masie 0,6-1 g, owalne, podłużne ciemnoczerwone, z fioletowym odcieniem. Błyszczące, lekko omszone. Dojrzewają w sierpniu/ wrześniu. Niezerwane długo pozostają na drzewie.
Owoce soczyste, bardzo słodkie, bez goryczki, nadają się do spożycia na surowo lub w formie przetworzonej (nalewki, dżemy, kompoty, galaretki). Są dwukrotnie większe od pospolitej jarzębiny. Zbiory z tej plennej odmiany mogą wynosić nawet 50 kilogramów z jednego drzewa.
Jarzębina Burka może mieć zastosowanie na cele kulinarne i ozdobne.
Utrzymuje w sobie cechy odżywcze znane z jarząbu pospolitego, a więc jest bogata w witaminy C, E, P, K, PP oraz – ma działanie prozdrowotne, wykorzystywana w kuchni.
To również roślina dekoracyjna. Liście wiosną i latem są zielone a jesienią zabarwiają się na kolor żółty lub pomarańczowo-czerwony. Kwiaty są białe zebrane w kwiatostany. Owoce początkowo są zielone. Zlewają się z całą rośliną, ale od lata zmieniają barwę na fioletowo. Jesienią stają się ciemnofioletowe.
Najsmaczniejsze są w pełni dojrzałe. Można je także zbierać po przymrozkach. Należy pamiętać, że ptaki ją lubią.
Zalecenia uprawowe
Ma małe wymagania glebowe i rośnie niemal w każdych warunkach. Dodatkowo wysoką odporność na suszę, kiedy drzewko po kilku latach się dobrze zakorzeni. Jarzębinę zaleca się sadzić na stanowiskach słonecznych lub w półcieniu, bo ładnie rośnie i dobrze owocuje. Młode sadzonki najlepiej sadzić wiosną lub jesienią. Jeśli jesienią to najlepiej wrzesień-październik, aby zdążyły się zakorzenić przed zimą.
Gleba – odczyn lekko kwaśny do lekko zasadowego. Cechuje się dużą tolerancją. Na stanowiskach gliniastych, ze skłonnością do zaskorupiania się, warto przy sadzeniu obłożyć wokół jej korzenie żyzną i luźniejszą ziemią. Młode rośliny do 2-3 lat po wsadzeniu w grunt warto podlewać.
Jarzębina Burka praktycznie nie wymaga pielęgnacji. Wiosenne lub letnie nawożenie zwiększy jej plonowanie. Przy ekstremalnych suszach warto młodsze rośliny podlewać. Małe drzewka zaleca się podwiązać do palików i otoczyć siatką celem ochrony przed zającami lub sarnami.
Jarzębina nie wymaga intensywnego cięcia. W mniejszych ogrodach można przycinać zbyt wybujałe pędy, aby utrzymać pokrój rośliny. Należy usunąć chore i suche gałęzie. Jarzębina zwykle nie wymaga ochrony przed chorobami i szkodnikami, które mogą się jednak pojawiać lokalnie.
Jarząb Burka to odmiana niezwykle plenna, w pełni mrozoodporna i mało wymagająca. Zalety tej rośliny czynią ją idealnym wyborem dla ogrodników szukających roślin bezproblemowych a zarazem ozdobnych i użytkowych.
Autor tekstu: Karina Krasoń
