Zarazę ziemniaka na pomidorze wywołuje organizm grzybopodobny Phytophtora infestans. Intensywność działania tego patogenu wynika z jego rozmnażania (forma płciowa i bezpłciowa) oraz jego dużej zmienności.

W formie bezpłciowej patogen wytwarza liczne zarodnie roznoszone z wiatrem i deszczem, które w temperaturze pow. 15℃ kiełkują bezpośrednio na rośliny i zakażają. W niższych temperaturach zarodnie uwalniają zoospory, infekujące rośliny dynamiczniej. Czas inkubacji patogenu trwa 5-7 dni.

Forma płciowa patogenu to oospory. Są to zarodniki przetrwalnikowe, grubościenne powstające w wyniku rozmnażania płciowego i służą do zimowania patogenu, a także do rozprzestrzeniania się choroby w kolejnych sezonach  – mogą przetrwać w glebie przez dłuższy czas.

W przypadku rozmnażania bezpłciowego źródłem infekcji pierwotnej są ziemniaki. W procesie rozmnażania płciowego infekcja zachodzi przez oospory zimujące w glebie nawet 4 lata i wtedy stanowią pierwotne źródło infekcji bez "pomocy” ziemniaków. To ogromne zagrożenie! Szczególnie, gdy aktywują  się oba źródła infekcji.

HIGIENA FITOSANITARNA PO ZBIORACH

Jeśli w latach ubiegłych wystąpiła zaraza ziemniaczana – istnieje ryzyko obecności patogenu w następnych latach w danej lokalizacji. Dlatego należy:

 - usunąć z pola porażone chorobami części roślinne i owoce (miejsce zimowania patogena i zutylizować resztki roślinne,

- zastosować nawozy organiczne (obornik, kompost) lub wysiać rośliny na zielony nawóz, takie jak rośliny strączkowe (łubin wąskolistny), gorczyca, żyto, facelia, aby wzbogacić glebę we próchnicę i mikroorganizmy  - poprawa jej struktury. W połowie października rośliny ściąć, pozostawić na wierzchu lub przeorać/ przekopać. Materia organiczna zostanie w czasie zimy rozłożona. Na wiosnę warto rozłożyć na tę powierzchnię gleby przekompostowany obornik.

- wykonać wapnowanie gleby jesienią, aby podnieść jej zasadowość - niektóre patogeny nie rozwijają się dobrze w takim środowisku. Zaleca się zastosowanie Dolomitu.

- myć i dezynfekować narzędzia, donice do rozsady, paliki z tworzywa sztucznego (mydło ogrodnicze potasowe z czosnkiem), aby zapobiec przenoszeniu patogenów

- nie używać w kolejnych sezonach palików drewnianych, bambusowych, sznurków

PŁODOZMIAN I ZMIANOWANIE - zachować 4-letnią przerwę w uprawie pomidora na tym samym polu/miejscu. Wybrać inne warzywa, które dobrze rosną po pomidorach: marchew, rzodkiewka, sałata, fasola, por, seler, warzywa kapustne czy pietruszka oraz unikać bliskiego sąsiedztwa uprawy ziemniaków i pomidorów. Dużym zagrożeniem dla pomidora gruntowego jest lokalizacja uprawy pomidora w szklarniach i tunelach foliowych.

Źródło: czasopismo Warzywa 7-8/2024 r.