Kolorowe stoiska, nowoczesne maszyny rolnicze, prezentacje zwierząt, regionalne specjały oraz liczni odwiedzający – tak przez trzy dni, od 4 do 6 września, wyglądała XXXV Krajowa Wystawa Rolnicza, towarzysząca Dożynkom Jasnogórskim. Jedno z najważniejszych wydarzeń poświęconych polskiemu rolnictwu zorganizowali Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Częstochowie, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Miasto Częstochowa. Honorowy patronat nad wydarzeniem objął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki.
KONFERENCJA NAUKOWA I UROCZYSTA INAUGURACJA
Tegoroczny program Wstawy był niezwykle bogaty. Już w piątek 4 września w Auli Magna Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie odbyła się Ogólnopolska Konferencja Naukowa: „Nauka dla rolnictwa i bezpieczeństwa żywnościowego – tradycja, innowacje i zrównoważony rozwój”, zorganizowana wspólnie przez ŚODR oraz UJD. W otwarciu konferencji uczestniczył Dyrektor ŚODR w Częstochowie dr inż. Leonard Smolarski. Do udziału w wydarzeniu zaproszono przedstawicieli administracji rządowej i samorządowej, instytucji rolniczych, środowiska naukowego oraz organizacji związanych z sektorem rolno-spożywczym. Szczególną uwagę podczas spotkania poświęcono wyzwaniom, przed którymi stoi dziś polskie rolnictwo – od zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego, przez skutki zmian klimatu, po rozwój zrównoważonych metod produkcji i wdrażanie praktycznych rozwiązań w gospodarstwach oraz przemyśle spożywczym.
Oficjalna inauguracja Krajowej Wystawy Rolniczej miała miejsce w piątkowe popołudnie w Filharmonii Częstochowskiej, która po brzegi wypełniła się zaproszonymi gośćmi. W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej, środowisk oraz organizacji rolniczych i okołorolniczych, a także licznie przybyli rolnicy. Uczestników uroczystości powitał Dyrektor ŚODR w Częstochowie dr inż. Leonard Smolarski. Wśród przybyłych znaleźli się m.in.: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefan Krajewski, Wiceminister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Adam Nowak, Wiceminister Edukacji Narodowej Henryk Kiepura, Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Henryk Smolarz, Dyrektor Generalny MRiRW Marek Cieśliński, ksiądz biskup Leszek Leszkiewicz – delegat Konferencji Episkopatu Polski ds. Krajowego Duszpasterstwa Rolników, ks. Łukasz Grabiarz – Sekretarz Krajowego Duszpasterstwa Rolników, Wicemarszałek Województwa Śląskiego Grzegorz Boski, Wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Śląskiego Stanisław Gmitruk, Zastępca Prezydenta Częstochowy Ryszard Stefaniak, Starosta Częstochowski Krzysztof Smela oraz Roman Włodarz, Prezes Śląskiej Izby Rolniczej. W uroczystości uczestniczyli również Posłowie i Senatorowie Ziemi Częstochowskiej.
ODZNACZENIA, WYRÓŻNIENIA I NAGRODY MINISTRA ROLNICTWA
Uroczysta gala była okazją do uhonorowania osób szczególnie zasłużonych dla polskiego rolnictwa, obszarów wiejskich, edukacji oraz działalności społecznej. Odznaczenia państwowe Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wręczył Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefan Krajewski. Brązowy Krzyż Zasługi za działalność na rzecz rozwoju rolnictwa otrzymał Norbert Styrc – wieloletni pracownik Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych i dyrektor Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian w Pawłowicach. Srebrny Medal za Długoletnią Służbę otrzymała Anna Zawadzak – specjalista ds. przedsiębiorczości, WGD i agroturystyki w ŚODR w Częstochowie.
Odznaki honorowe „Zasłużony dla Rolnictwa” otrzymali: prof. dr hab. Bogusław Przywora – za działalność na rzecz nauki, rolnictwa i bezpieczeństwa żywnościowego, Jarosław Łapeta – rolnik, działacz społeczny i samorządowy oraz Zastępca Dyrektora ŚODR w Częstochowie, Laura Słotwińska – doradca rolniczy ŚODR wspierająca rolników m.in. w korzystaniu z programów krajowych i unijnych, Agnieszka Kurcius – wieloletni pracownik ŚODR, specjalistka w zakresie rolnictwa ekologicznego i ochrony środowiska, Jan Stopka – rolnik i hodowca zaangażowany w zachowanie tradycji pasterskich i kultury Żywiecczyzny, Ewa Dobrakowska – doradca rolniczy z PZDR w Częstochowie, Aleksandra Cichoń – pracownik ŚODR zaangażowana m.in. w realizację inwestycji związanych z Rolnictwem 4.0, Piotr Kosela – rolnik i społecznik związany z samorządem rolniczym i Ochotniczą Strażą Pożarną, Wojciech Krasek – rolnik z pow. raciborskiego prowadzący nowoczesne gospodarstwo specjalizujące się w hodowli bydła, Andrzej Wilczek – rolnik prowadzący gospodarstwo ukierunkowane na produkcję roślinną i warzywniczą, Elżbieta Jadryszak – wieloletni pracownik Lublinieckiego Biura Powiatowego ARiMR, Dariusz Michniewski – wieloletni pracownik Myszkowskiego Biura Powiatowego ARiMR.
Za wieloletnie zaangażowanie w działalność dydaktyczną, wychowawczą i organizacyjną Odznaką Ministra Edukacji Narodowej uhonorowani zostali: Anna Salita, Barbara Kidawa, Jacek Lupa, Bolesław Świtała, Ewa Widera, Edyta Gałuszkiewicz, Teresa Czupajło, Andrzej Szczypiór, Urszula Pieszczek oraz Katarzyna Smolarz.
Wśród wyróżnionych znalazł się również Lesław Siedlak, Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, któremu Sejmik Województwa Śląskiego przyznał Złotą Honorową Odznakę „Za Zasługi dla Województwa Śląskiego”. Takie samo wyróżnienie otrzymał Witold Łacny, samorządowiec i społecznik od lat zaangażowany w działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich.
Nagrody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dla instytucji, organizacji, przedsiębiorstw oraz gospodarstw wyróżniających się działalnością na rzecz rozwoju polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich otrzymali: Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie, Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy, Koło Gospodyń Wiejskich w Borownie „BOROWNIANIE”, PPHU „MARK’S” Sp. z o.o., Gospodarstwo Rolne Tadeusza Kantyki z Pewli Ślemieńskiej, Gospodarstwo Rolno-Produkcyjne „RANCZO” Krystiana Kiełbasy wraz z dziećmi z Proboszczowic, Gospodarstwo Rolne Urszuli i Krystiana Kretków z Krzanowic, Gospodarstwo Rolne Zdzisława Włodka z Tarnowskich Gór, Gospodarstwo Rolne Stanisława Słabego z Waleńczowa, Regionalny Związek Pszczelarzy w Częstochowie. Piątkowy wieczór zakończył się koncertem Reprezentacyjnego Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego. Wystąpiły również finalistki Międzynarodowego Festiwalu Twórczości Maryjnej „Sancta Maria”.
OTWARCIE CZĘŚCI WYSTAWIENNICZEJ I KONKURSY REGIONALNE
Sobotni poranek rozpoczął się od oficjalnego otwarcia części wystawienniczej XXXV Krajowej Wystawy Rolniczej. Uroczystość zorganizowano na scenie głównej na parkingu jasnogórskim. Była to również doskonała okazja do uhonorowania wyróżniających się gospodarstw, firm i instytucji z terenu województwa śląskiego. Ceremonię wręczenia nagród poprowadzili Zastępcy Dyrektora ŚODR w Częstochowie – Ewa Widuch i Jarosław Łapeta. Wyróżnienia wręczali Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefan Krajewski, Wiceminister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Adam Nowak oraz Wiceminister Edukacji Narodowej Henryk Kiepura.
Tytuł Mistrza Województwa Śląskiego w kategorii ROLNIK otrzymało Gospodarstwo Rolne JurczykFARM z Bartkowic, w gminie Kłomnice, w powiecie częstochowskim. W kategorii FIRMA zwyciężył natomiast Zakład Rzeźniczo-Wędliniarski Ernestyn Janeta z Lubomi w powiecie wodzisławskim.
W konkursie „Kolekcjoner Roku”, organizowanym przez Klub „Traktor i Maszyna” oraz Wójta Gminy Lipno, finalistą został Damian Wolka z Dyrdów na Śląsku.
Do grona wyróżnionych dołączył również Andrzej Grzesiak, właściciel Gospodarstwa Rybackiego „Pstrąg” w Sygontce, w gminie Przyrów, w powiecie częstochowskim, który otrzymał Statuetkę Prezesa ARiMR. Wyróżnienie wręczyli Prezes ARiMR Wojciech Legawiec oraz Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR Lesław Siedlak.
Konkurs na „Najlepszą agroturystykę w województwie śląskim”, organizowany przez ŚODR w Częstochowie od 2008 roku, wyróżnia zarówno doświadczone gospodarstwa agroturystyczne, jak i obiekty, które niedawno rozpoczęły działalność. Tegorocznym zwycięzcą konkursu zostało Gospodarstwo Agroturystyczne „Piotr” Ewy i Piotra Gawlas, położone w Sopotni Wielkiej w powiecie żywieckim. Drugie miejsce przypadło obiektowi Całorocznik Skała & Apartamenty, znajdującemu się w Ryczowie na Jurze. Na trzecim miejscu uplasowało się natomiast Gospodarstwo Agroturystyczne „Wodna Dolina” Anny i Stanisława Gabzdyl, położone w Pruchnej w powiecie cieszyńskim.
Nagrody laureatom wręczyli przedstawiciele Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefan Krajewski oraz Wiceminister Adam Nowak, a także Marcin Oszańca, Dyrektor CDR w Brwinowie, i Marcin Adamczyk, Dyrektor CDR Oddział w Warszawie
W konkursie „Bezpieczne Gospodarstwo Rolne”, organizowanym przez KRUS, wybrano najbezpieczniejsze gospodarstwa rolne w województwie śląskim w 2026 roku. Pierwsze miejsce zajęło gospodarstwo Anny i Tomasza Sucheckich z Zawady w powiecie myszkowskim. Drugą lokatę przyznano Ewelinie i Łukaszowi Nicponiom, prowadzącym gospodarstwo w Zajączkach Drugich w powiecie kłobuckim. Na trzecim miejscu znalazło się gospodarstwo Felicji i Dariusza Stachowskich z Łanów Wielkich w powiecie gliwickim.
Do grona tegorocznych laureatów dołączyli również zwycięzcy Konkursu na Najlepsze Gospodarstwo Ekologiczne w 2026 roku, organizowanego przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi we współpracy z Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Radomiu oraz Śląskim Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego w Częstochowie. Pierwsze miejsce zajął Maksymilian Mencel z gminy Mikołów w powiecie mikołowskim. Drugą lokatę przyznano Szymonowi Haczkowi z gminy Wilamowice w powiecie bielskim, natomiast trzecie miejsce zajęła Elżbieta Czaplińska z gminy Koniecpol w powiecie częstochowskim. Nagrody laureatom wręczył Dyrektor CDR w Brwinowie Oddział w Warszawie Marcin Adamczyk.
Nagrodą Prezydenta Miasta Częstochowy uhonorowano Gospodarstwo rodzinne Magdaleny Henkiel „Czarna Kózka i Nasza Krówka” oraz Dobrą Kalorię – Kubara sp. z o.o. Wyróżnienia wręczył Zastępca Prezydenta Miasta Częstochowy Zdzisław Wolski.
Za zasługi w promocji polskiego rolnictwa w mediach społecznościowych wręczono dyplomy twórcom internetowym aktywnie popularyzującym tematykę rolniczą. Wyróżnienia otrzymali: Michał Nowacki, autor kanału „Rolnik nieprofesjonalny”; Patrycja Wochna, twórczyni kanału „Zbuntowana Rolniczka”; Weronika i Marlena Załoga, prowadzące kanał „Weronika i Marlena – Gospodarstwo Załoga”; oraz Magdalena Urbaniak, autorka kanału „Agromania by Magda Urbaniak”.
WYSTAWA ZWIERZĄT HODOWLANYCH I DROBNEGO INWENTARZA
Krajowej Wystawie Rolniczej towarzyszyła Regionalna Wystawa Zwierząt Hodowlanych, podczas której ocenie poddano bydło ras mięsnych. Komisja konkursowa w składzie: sędzia Ewelina Udziela, asystent Marcin Radecki, przyznała tytuł Czempiona następującym zwierzętom: w kategorii buhajów do 24 miesięcy rasy Limousine – HELIOS, właściciel Piotr Grabinski; w kategorii jałowic do 20 miesięcy rasy Angus Czerwony – ILIADA, właściciel Joanna Kubara; rasy Blonde d’Aquitaine – HUURRA, właściciel Łukasz Haraziński; rasy Galloway – HYDRILLA, właściciel Monika Kopica; rasy Hereford – HILDA, właściciel Gabriel Mateja. Wyróżnienie za najlepiej przygotowane do wystawy zwierzę otrzymał buhaj HANER, wyhodowany i przygotowany do pokazu przez Adama Kolocha. Tytuł Superczempiona przyznano HELIOSOWI – buhajowi z hodowli Piotra Grabinskiego.
Oprócz bydła na wystawie nie zabrakło też koni ras zimnokrwistych, ocenianych w kilku kategoriach. Wśród klaczy rocznych zwyciężyła SAWIRA (wł. Mariusz Dzimira), przed MONTANĄ (wł. Maksymilian Biskup) i RÓŻĄ (wł. Mariusz Małyska). W kategorii ogierów dwuletnich triumfował SANTIAGO (wł. Tomasz Gniecioszek), wyprzedzając MIŁEGO R (ten sam właściciel) i GOLIATA (wł. Mariusz Jęcek). Wśród klaczy dwuletnich najlepsza okazała się FIORA R.S. (wł. Patryk Gajos), a za nią uplasowały się GLAMUR (wł. Mieczysław Olech), IVERA MM (wł. Bartłomiej Niemczyk), JAGODA (wł. Tomasz Świerczyński) i ROKSANA (wł. Mariusz Małyska). W najliczniejszej kategorii klaczy trzyletnich i starszych zwyciężyła CANTATA (wł. Patryk Gajos), przed GRANĄ (wł. Rafał Hendzlik), POKĄ (wł. Jarosław Kościelny), BLOMMĄ (wł. Mariusz Dzimira), AMBROZJĄ (wł. Zdzisław Włodek), NASTULKĄ (wł. Rafał Hendzlik), GRETĄ (wł. Tomasz Świerczyński), KALIDĄ (wł. Alfred Respondek) i ROTĄ (wł. Mariusz Małyska). Wśród ogierów licencjonowanych najlepszy okazał się JUMBO DE MAUCOURT (wł. Marcin Wysok), przed SALURIKIEM (wł. Zdzisław Włodek), JOLLIE JUMPER RH (wł. Rafał Hendzlik) i CYGANEM (wł. Zbigniew Tworzydło).
Regionalnej Wystawie Zwierząt Hodowlanych towarzyszyły merytoryczne debaty a także widowiskowe pokazy zaganiania owiec przez psy pasterskie.
Dużym zainteresowaniem cieszyła się również Wystawa Drobnego Inwentarza, na której zaprezentowano wiele gatunków i ras zwierząt. Odwiedzający mogli zobaczyć m.in. osiołki domowe, króliki termondzkie, a także liczne rasy kur, w tym shamo, chabo, satsumadori i silki. Nie zabrakło również kaczek – biegusów, call duck i szmaragdowych – oraz licznie reprezentowanych gołębi, takich jak gile, loczki, turkoty niemieckie, pawiki czy szczygły duńskie. Wśród prezentowanych zwierząt znalazły się także owce wrzosówki.
PROGRAM ARTYSTYCZNY, STOISKA I KONKURS KULINARNY
Podczas Krajowej Wystawy Rolniczej nie zabrakło również występów artystycznych. Na scenie głównej, zlokalizowanej na parkingu jasnogórskim, w ramach wydarzenia organizowanego przez Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi prezentowały się zespoły folklorystyczne.
Plac Biegańskiego przez cały weekend rozbrzmiewał muzyką. W sobotę, w ramach „Dziecięcego Grania”, na scenie wystąpiły: Zespół Pieśni i Tańca „Częstochowa”, Zespół Góralski „Mali Wiyrchowianie” z Bukowiny Tatrzańskiej, Zespół Pieśni i Tańca „Ziemia Kłobucka” oraz Zespół Folklorystyczny „Wrzosowianie” z Poczesnej. Sobotni wieczór zwieńczył koncert Orkiestry Filharmonii Częstochowskiej. Niedziela należała do zespołów góralskich. Publiczność mogła podziwiać występy Zespołu Regionalnego „Lipniczanie” z Lipnicy Wielkiej, Regionalnego Zespołu „Sądeczanie” z Nowego Sącza, Zespołu Pieśni i Tańca „Ziemia Żywiecka” z Żywca oraz Zespołu Regionalnego „Magurzanie” z Łodygowic. Na zakończenie dnia wystąpił Zespół Estrada Regionalna „Równica”.
Podczas Wystawy odbył się również śląski finał konkursu kulinarnego dla Kół Gospodyń Wiejskich „Polska smakuje”, zorganizowany przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Tradycyjne potrawy regionalne zaprezentowało 12 Kół Gospodyń Wiejskich. Zwyciężło KGW „Czerwona Jarzębina” z Kamesznicy, które 19 września weźmie udział w wielkim, krajowym finale.
ŚWIĘTO DZIĘKCZYNIENIA ZA PLONY
Dożynki Jasnogórskie jak co roku zgromadziły rolników z całej Polski. W niedzielę 6 września Mszy Świętej z błogosławieństwem wieńców żniwnych przewodniczył bp Krzysztof Nitkiewicz, biskup sandomierski. W uroczystej sumie uczestniczył Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki, który zwrócił uwagę na szczególną rolę rolnictwa w życiu państwa. – „Polski rolnik jest gwarancją bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej, bezpieczeństwa żywnościowego, bez którego nie ma suwerenności” – mówił Prezydent.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefan Krajewski podkreślił natomiast, że Dożynki Jasnogórskie są przede wszystkim wyrazem wdzięczności za całoroczną pracę rolników oraz ich troskę o ziemię. Minister zaznaczył również, że spotkanie rolników z całej Polski na Jasnej Górze jest ważnym momentem wspólnoty, rozmowy i podsumowania tegorocznych zbiorów. Zwrócił uwagę na znaczenie polskiego rolnictwa i jego wkład w rozwój gospodarczy kraju, a także na potrzebę wspierania gospodarstw i mieszkańców obszarów wiejskich.
Krajowa Wystawę Rolniczą objęły patronatem medialnym liczne redakcje i media, w tym TVP Katowice, TVP Info, Telewizja Lokalna w Częstochowie Orion, Radio Katowice, Agro Profil, Wydawnictwo Duszpasterstwa Rolników, Życie Częstochowy, Dziennik Zachodni, Gość Niedzielny, Radio Fiat oraz tygodnik „Niedziela”.
Autor: Izabela Pijanowska
