Polski FSDN

Organizacja Europejskiego FSDN

Czym jest FSDN?
Od 2025 roku unijny system zbierania danych rachunkowych z gospodarstw rolnych FADN (z ang. Farm Accountancy Data Network) został przekształcony w sieć danych dotyczących zrównoważenia gospodarstw rolnych FSDN (z ang. Farm Sustainability Data Network).
Farm Sustainability Data Network (FSDN) to unijne badanie, którego celem jest coroczne gromadzenie danych z gospodarstw rolnych i ściśle nawiązuje do FADN, który od 60 lat jest jedynym i unikalnym źródłem danych mikroekonomicznych zbieranych co roku z próby około 80 tys. gospodarstw, co reprezentuje 3,7 miliona gospodarstw i 90% produkcji rolniczej w Unii Europejskiej.
FSDN, będący kontynuacją FADN, pozwoli zarówno na szczegółową ocenę sytuacji produkcyjno-ekonomicznej gospodarstw rolnych, jak również dostarczy niezbędnych danych środowiskowych i społecznych do monitorowania poziomu zrównoważenia rolnictwa Unii Europejskiej oraz do sprostania wyzwaniom, przed którymi stoi rolnictwo Unii Europejskiej.
FSDN, podobnie jak FADN, będzie odgrywał kluczową rolę w kreowaniu, monitorowaniu i ocenie Wspólnej Polityki Rolnej. Jednocześnie dostarczy danych niezbędnych w analizie i rozwoju sektorów rolnych w państwach członkowskich Unii Europejskiej jako całości w wymiarze ekonomicznym, społecznym i środowiskowym.
Wdrożenie FSDN otwiera nowe możliwości szerszej analizy wyników gospodarstw rolnych w obszarze zrównoważonego rozwoju. Podkreślić należy również znaczenie FSDN w zakresie wypracowania metod gromadzenia danych w oparciu o już istniejące bazy danych, np. administracji publicznej (interoperacyjność baz danych) i wkładu w rozwój systemu benchmarkingu, tj. porównywania wyników danego gospodarstwa z wynikami innych gospodarstw.

Kto uczestniczy w systemie?
Początkowo w systemie uczestniczyły gospodarstwa z 6 państw założycielskich. W miarę kolejnych rozszerzeń Unii Europejskiej, przybywało uczestników systemu. Obecnie system FSDN funkcjonuje w 27 państwach członkowskich i ponad 70 tysiącach gospodarstw. Za realizację FSDN odpowiedzialne są Agencje Łącznikowe w poszczególnych państwach.
Funkcję Agencji Łącznikowej odpowiedzialnej za realizację zadania FSDN w Polsce będzie nadal pełnił Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy. Z kolei dane z gospodarstw rolnych będą zbierane za pośrednictwem wojewódzkich ośrodków doradztwa rolniczego.
Jakie dane są gromadzone w ramach FSDN?
Zakres dotychczas gromadzonych danych w ramach FADN dotyczy zagadnień produkcyjno-ekonomicznych (np. powierzchnia upraw, liczba zwierząt, wartość aktywów, wartość produkcji, kosztów). Od 2025 roku wspomniany zakres danych uzupełniony zostanie o zmienne środowiskowe i społeczne. W związku z tym w ramach FSDN od 2025 roku gromadzone będą m.in. dane dotyczące zarządzania gospodarstwem rolnym pod kątem praktyk rolniczych, nawozów naturalnych, wody, energii, integracji rynku, a w kolejnych latach będą to również dane dotyczące zużycia środków ochrony roślin w kontekście kalkulowania ilości substancji aktywnej, jak również dane w zakresie stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych.

Kluczowe założenia systemu FSDN:
o dobrowolne uczestnictwo rolników w FSDN, ponadto państwa członkowskie są zobowiązane do opracowania planu zachęt dla rolników do udziału w FSDN,
o dane nie mogą być wykorzystywane do celów kontroli administracyjnych (np. ARiMR) oraz do celów kontroli podatkowych (np. US),
o zakres zbieranych danych obejmuje trzy wymiary zrównoważonego rozwoju (ekonomiczny, środowiskowy, społeczny).
o maksymalizacja wykorzystania zebranych danych z gospodarstw rolnych w myśl zasady „gromadź dane raz i wykorzystaj wielokrotnie” – zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla rolników i Ośrodków Doradztwa Rolniczego poprzez dostęp Agencji Łącznikowej do innych krajowych baz danych,
o Komisja Europejska wspiera państwa członkowskie w procesie przekształcenia FADN w FSDN (wkład finansowy UE na utworzenie i obsługę FSDN).
Nazwa Polski FSDN jest nazwą roboczą, ustaloną ze względów praktycznych dla Sieci Danych Dotyczących Poziomu Zrównoważenia Gospodarstw Rolnych. Współpraca uczestników systemu, poczynając od Agencji Łącznikowej poprzez wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego, doradców ds. FSDN i rolników odbywa się na podstawie zawieranych corocznie umów. Ustawa określa, że wojewódzki ośrodek doradztwa rolniczego, z którym będzie zawierana umowa o zbieranie i przekazanie danych FSDN musi gwarantować obiektywne i rzetelne przekazywanie danych FSDN. We wszystkich województwach bezpośrednio współpracują z rolnikami ośrodki doradztwa rolniczego, od 20.08.2016 r. podległe ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi. W każdym z ośrodków (w skrócie ODR) wyznaczono koordynatora ds. FSDN, który jest odpowiedzialny za organizację zbierania i przekazanie danych FSDN na terenie swojego województwa oraz przepływ informacji pomiędzy IERiGŻ-PIB a Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego.

Wszelkie informacje szczegółowe można uzyskać u naszych specjalistów.

Dane kontaktowe Biura Rachunkowego nr 132 funkcjonującego przy Śląskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Częstochowie:

Koordynator: Oskar Juchnik, tel. 34 377 01 00, e-mail: o.juchnik@odr.net.pl
Z-ca Koordynatora: Elżbieta Pruszkowska, PZDR Cieszyn, e-mail: e.pruszkowska@odr.net.pl
Z-ca Koordynatora: Anna Swoboda, PZDR Będzin, e-mail: a.swoboda@odr.net.pl